Những yêu cầu, kỳ vọng đi cùng sự răn đe và khắt khe… liệu bố mẹ có hiểu tất cả những điều trên chỉ khiến áp lực của trẻ càng ngày càng gia tăng?

Áp lực của trẻ – nguyên do từ đâu?

• Học tập căng thẳng
• Môi trường học bất ổn
• Thiếu sự hỗ trợ
• Gặp trở ngại trong các mối quan hệ xã hội

…

Đây là những nguy cơ thường trực có tác động đối với sức khỏe tâm thần và tâm lý xã hội của trẻ em nói chung, và đặc biệt trong độ tuổi thanh thiếu niên.

Học tập căng thẳng – nguyên nhân đầu bảng gây áp lực cho trẻ

“Bố mẹ nghĩ là cứ so sánh nó với đứa khác xong thấy tấm gương ấy nó sẽ học tập theo thì nó sẽ tốt hơn, nhưng thực chất chỉ động đến lòng tự trọng, cảm giác tổn thương về tâm lý làm cho càng học dốt đi” (Học sinh, 13 tuổi, Hà Nội).

Bố mẹ luôn mong muốn con mình giỏi giang và hoàn thiện. Tuy nhiên, có rất nhiều phụ huynh chưa biết cách động viên con. Phép “so sánh” tưởng chừng chỉ có trong văn vở, nhưng lại được đem ra “ dùng thử” với con mình. Biện pháp này, vô tình động chạm vào lòng tự ái, tự trọng của các em. Vô hình tạo nên vết thương về mặt tâm lý của các con. 

Bên cạnh các tác động từ phía gia đình. Nhiều học sinh chịu áp lực học tập từ chính bản thân các em. Khi mà, các em tự đặt cho mình kỳ vọng quá cao và không thực hiện được. Các em sẽ thấy mình kém cỏi, thất bại và hình thành những suy nghĩ tiêu cực.

Môi trường học bất ổn – áp lực thường trực 

Không khó để bắt gặp những video bạo lực học đường trên các nền tảng mạng xã hội. Đó là một trong những lý do gây ám ảnh bậc nhất đến tâm lý của các em học sinh. Nhất là những em có tính cách hướng nội.

“Em rất dễ tự ái, nên là khi bị mọi người trêu chọc là ảnh hưởng tâm lý nhất đối với em” (học sinh, 13 tuổi, Hà Nội).

Không chia sẻ với thầy cô, người lớn. Không có bạn bè nào giúp đỡ,… các em chôn mình vào sự sợ hãi, lo sợ mỗi khi đến trường. Hơn thế nữa, tình trạng “bạo lực mạng” cũng đang dần trở thành nguyên nhân phổ biến khiến nhiều học sinh bị áp lực tâm lý. 

Những trở ngại trong các mối quan hệ xã hội – áp lực tiềm ẩn 

Các mối quan hệ giữa các con với thầy cô và gia đình cũng là nguyên nhân tiềm ẩn khiến bệnh tâm lý ở lứa tuổi này gia tăng. Thầy cô, cha mẹ chưa nắm bắt hết được cảm xúc, tâm lý ở các con; không lựa chọn thái độ phù hợp với từng cá tính mỗi đứa trẻ,… Những điều tưởng chừng bình thường ấy lại dần dần trở thành trở ngại trong các mối quan hệ xã hội ở tuổi thanh thiếu niên.

Các mối quan hệ tình cảm, thường bắt đầu trong môi trường học đường, gây cho trẻ những căng thẳng bởi một mặt trẻ phải giấu diếm cha mẹ và thầy cô giáo – những người sẽ ngăn cấm trẻ. Mặt khác, những đổ vỡ và tình yêu đơn phương mang đến cho trẻ nỗi buồn, trầm cảm và thậm chí đôi khi là ý định và hành vi tự tử.

Nhận diện và giúp con giải tỏa áp lực

Một số đặc điểm của con trẻ khi gặp áp lực

PGS.TS. Trần Thu Hương cho biết các cách nhận biết con mình đang gặp căng thẳng hay bị sang chấn tâm lý:

• Cảm xúc của trẻ sẽ được bộc lộ ra đầu tiên. Đó là những cơn giận giữ, những cơn khó chịu, tức giận vô lý.
• Trẻ sẽ rơi vào trạng thái trầm buồn như: buồn bã, khóc liên tục, rút lui khỏi xã hội, không muốn giao tiếp và kết nối ngay cả với những người bạn thân
• Rối loạn giấc ngủ, thường sẽ khó ngủ
• Dễ mất cảm giác thèm ăn, từ chối ăn.

Cần làm gì khi các con vào những trường hợp trên?

• Theo dõi và quan tâm các con

Bố mẹ cần quan sát thường xuyên thói quen sinh hoạt hằng ngày của con. Có thể phát hiện trẻ đang gặp áp lực thông qua những buổi cơm gia đình, trong lúc con nói chuyện, giờ giấc đi ngủ,…

Nếu con có một trong những biểu hiện trên, các bậc phụ huynh đừng nên chủ quan hay khó hiểu, gây khó dễ cho các con. Thay vào đó, bố mẹ nên tìm cơ hội tâm sự, vỗ về và an ủi, cùng con tìm ra biện pháp để giải quyết vấn đề. 

• Cố gắng đặt mình vào vị trí của con 

Để có thể đồng cảm, thấu hiểu con, bố mẹ cần đặt mình vào vị trí của con. Từ đó dễ dàng đưa ra sự hỗ trợ kịp thời cho con. Khen ngợi, khích lệ khi con làm tốt, tránh khiển trách nặng nề mà thay vào đó hãy góp ý từ tốn, chỉ ra điểm các con làm chưa tốt một cách cởi mở. 

Các bậc phụ huynh không nên kiểm soát các con quá chặt chẽ trong những mặt cá nhân như: điện thoại, máy tính,… điều này sẽ khiến các con cảm thấy bị trói buộc, ngột ngạt và áp lực. Thay vào đó, hãy khuyên nhủ, dặn dò để các con chủ động trong việc tiếp xúc với các nguồn có chọn lọc trên nền tảng internet.

Cá nhân các em nên làm gì?

Một số cách để các em có thể chủ động hơn trong việc giải quyết các vấn đề tâm lý đang gặp phải:

• Chia sẻ vấn đề với bạn bè, thầy cô, gia đình, những người các em tin tưởng
• Tham khảo các nền tảng website tư vấn tâm lý
• Học tập những khóa học liên quan đến kỹ năng mềm để rèn luyện sự mạnh mẽ cho bản thân
• Xây dựng cuộc sống lành mạnh
• Tập buông bỏ những thứ nằm ngoài tầm kiểm soát
• Chủ động kiểm soát cuộc sống của chính mình

 “Bố không phải vừa sinh ra đã làm bố, bố cũng là lần đầu tiên làm bố. Cho nên con gái à, hãy lượng thứ cho bố nhé” (Reply 1988). Trách móc và giận hờn chính bố mẹ mình cũng không khiến những áp lực được giảm tải, mà trong tương lai có thể khiến áp lực hóa thành những con quái vật to lớn khác. Hiểu rõ động lực của tất cả những việc bố mẹ làm, dù với mong muốn có vẻ “ích kỷ” hay “chẳng chịu hiểu con” cũng xuất phát từ tình yêu thương và mong muốn tốt nhất cho con. Cảm thông cho bố mẹ cũng đang gánh vác nhiều áp lực từ cuộc sống và xã hội. Để có thể mở rộng lòng và tìm cách chia sẻ cùng bố mẹ nhé!